To site χρησιμοποιεί cookies. Επιλέγοντας “Αποδοχή”, σημαίνει ότι συμφωνείτε με την χρήση των cookies όπως αναγράφεται στους όρους πολιτικής.
ΑΠΟΔΟΧΗ COOKIES

Το «Νταμπλ» της ευθύνης καταβολής αγγελιοσήμου

Το «Νταμπλ» της ευθύνης καταβολής αγγελιοσήμου
Το «Νταμπλ» της ευθύνης καταβολής αγγελιοσήμου

Τόσο κατά του διαφημιστή όσο και εναντίον του διαφημιζομένου -είτε σωρευτικά είτε διαζευτικά- θα μπορεί να στραφεί το ΕΤΑΠ - ΜΜΕ ως το αρμόδιο για την είσπραξη αγγελιοσήμου ασφαλιστικό ταμείο, σε περίπτωση που το δικαστήριο επιβεβαιώσει ότι δεν καταβλήθηκε «ες ολόκληρον» ο οφειλόμενος πόρος. Αυτή είναι grosso modo η πεμπτουσία του πορίσματος του Επίκουρου Καθηγητή της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ακρίτα Καϊδατζή, ο οποίος γνωμοδότησε για λογαριασμό του ΕΤΑΠ - ΜΜΕ μετά από δειγματοληπτικούς ελέγχους τιμολογίων Μέσων προς διαφημιζομένους και διαφημιστικές, στα οποία (τιμολόγια) η έκπτωση μπορεί να αγγίζει έως και το 99%.

Ας πάρουμε τα πράγματα όμως από την αρχή. Το ΕΤΑΠ υπέβαλε ένα σαφέστατο ερώτημα στον καθηγητή του ΑΠΘ: «Εάν η έναντι του ΕΤΑΠ - ΜΜΕ υποχρέωση που έχει ο διαφημιστής και υπέχει από τη διάταξη του νόμου 2328/1995 είναι αποκλειστική, οπότε μόνο εναντίον του σε αυτήν την περίπτωση μπορεί να στραφεί το ταμείο για την είσπραξη του αγγελιοσήμου ή αν, αντιθέτως, την ίδια υποχρέωση έχει παράλληλα -αλληλέγγυα και εις ολόκληρον- και ο διαφημιζόμενος, με αποτέλεσμα το ταμείο να δικαιούται να στραφεί σωρευτικά ή διαζευκτικά και εναντίον εκείνου για την είσπραξη του αγγελιοσήμου».

Τι αναφέρει όμως επακριβώς ο νόμος; Σύμφωνα με το σχετικό άρθρο του νόμου, όπως ισχύει, το προβλεπόμενο από τις κείμενες διατάξεις αγγελιόσημο επί διαφημίσεων καταβάλλεται στα αρμόδια για την είσπραξή του ασφαλιστικά ταμεία, μεταξύ των οποίων και το ΕΤΑΠ - ΜΜΕ «από τον διαφημιζόμενο ή εφόσον μεσολαβεί διαφημιστής, από το διαφημιστή κατ’ εντολήν του διαφημιζομένου».

Ποιοι τελικά οφείλουν το αγγελιόσημο;

• Στην παράγραφο 7 του άρθρου 12 του Ν. 2328/1995, όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 33 παρ. 1 του Ν. 2429/1996, καθορίζονται τα υπόχρεα για την καταβολή του αγγελιοσήμου πρόσωπα ως εξής:
• Κάθε ημερολογιακό δίμηνο μέχρι και την 20ή ημέρα του μήνα που ακολουθεί το δίμηνο, κατατίθεται με τη συμπλήρωση ειδικών εντύπων από τον διαφημιζόμενο ή εφόσον μεσολαβεί διαφημιστική, από το διαφημιστή κατ’ εντολήν του διαφημιζομένου, ο μεν ειδικός φόρος […] το δε αγγελιόσημο στο όνομα του Μέσου ενημέρωσης στο οποίο έγινε η διαφημιστική προβολή, σε τράπεζες συμβεβλημένες με τα κατά νόμο αρμόδια για την είσπραξη του αγγελιοσήμου ασφαλιστικά ταμεία και σε σχετικούς λογαριασμούς τους. Περαιτέρω στην παρακάτω παράγραφο του ίδιου άρθρου προβλέπονται διοικητικές και ποινικές κυρώσεις σε βάρος των υπόχρεων, εάν αυτά δεν εκπληρώνουν εμπρόθεσμα την υποχρέωση καταβολής του αγγελιοσήμου.

Βάσει λοιπών αυτών των διατάξεων του νόμου, προκύπτει -κατά τον Α. Καϊδατζή- ότι «υπόχρεοι για την καταβολή του αγγελιοσήμου είναι αφενός ο διαφημιζόμενος και αφετέρου ο διαφημιστής κατ’ εντολήν του διαφημιζομένου».

Είναι απολύτως σαφές ότι στην περίπτωση που το Μέσον συμβάλλεται απευθείας με τον διαφημιζόμενο για τη διενέργεια των διαφημιστικών πράξεων, τότε υπόχρεος για την καταβολή του αναλογούντος αγγελιοσήμου είναι αποκλειστικά ο διαφημιζόμενος. Επίσης, στην περίπτωση που για τη διενέργεια διαφημιστικών πράξεων υπέρ του διαφημιζομένου μεσολαβεί διαφημιστής, ο οποίος και συμβάλλεται με το Μέσον, τότε υπόχρεος για την καταβολή του αναλογούντος αγγελιοσήμου είναι οπωσδήποτε τουλάχιστον ο διαφημιστής κατ’ εντολήν του διαφημιζομένου. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν στην περίπτωση αυτή, πέραν του διαφημιστή και παράλληλα με αυτόν, υπόχρεος καταβολής είναι επίσης και ο διαφημιζόμενος, κατ’ εντολήν του οποίου συνεβλήθη ο διαφημιστής με το Μέσον ενημέρωσης. Με άλλα λόγια, τίθεται το ερώτημα αν στην περίπτωση που μεσολαβεί διαφημιστής, υπόχρεος καταβολής είναι «αποκλειστικά» αυτός ή εάν αντιθέτως, ο διαφημιστής καθίσταται μεν υπόχρεος εκ του νόμου, αλλά πάντως παράλληλα με τον διαφημιζόμενο, που είναι και ο άμεσα ωφελούμενος από τη διενεργούμενη διαφήμιση.

Παράλληλη, διπλή ευθύνη

Από μόνη τη γραμματική ερμηνεία της διάταξης της παρ. 7 του άρθρου 12 του Ν.2328/1995 όπως ισχύει, σύμφωνα με την οποία το αγγελιόσημο καταβάλλεται από τον διαφημιζόμενο, ή εφόσον μεσολαβεί διαφημιστής, από το διαφημιστή κατ’ εντολήν του διαφημιζομένου, δεν προκύπτει με σαφήνεια και κατά τρόπο αναμφισβήτητο εάν στη δεύτερη περίπτωση υπόχρεος καταβολής του αγγελιοσήμου είναι παράλληλα με το διαφημιστή και ο διαφημιζόμενος. Παρά ταύτα, από άλλες διατάξεις του ίδιου άρθρου, συνάγονται ισχυρές ενδείξεις υπέρ της εκδοχής της παράλληλης υποχρέωσης διαφημιστή και διαφημιζομένου.

Πιο κάτω αναφέρεται στο πόρισμα ότι βαρυνόμενα πρόσωπα, επί των οποίων επιβάλλεται το αγγελιόσημο, είναι οι διαφημιζόμενοι (ΣτΕ 3923/2010, Ολομ. ΕΔΚΑ 2011.206, Σκέψη 8, ΣτΕ 2832/2010, ΣτΕ 2624/2009 κ.ά.).  Ότι με το αγγελιόσημο βαρύνονται οι διαφημιζόμενοι ουδέποτε έχει αμφισβητηθεί από τη νομολογία, η οποία παγίως και ανεξαρτήτως κάνει λόγο για το κατά τις προαναφερόμενες διατάξεις αγγελιόσημο επιβαλλόμενο στους διαφημιζομένους και στους επί πληρωμή δημοσιεύοντες στον περιοδικό Τύπο κ.λπ.

Δεν χωρεί καμία αμφιβολία ότι κατά νόμον υπόχρεος καταβολής αγγελιοσήμου είναι κατ’ αρχήν ο βαρυνόμενος με αυτό, δηλαδή ο διαφημιζόμενος, ως τρόπον τινά «πρωτοφειλέτης». Το ότι ο βαρυνόμενος υπέχει και την υποχρέωση καταβολής έχει διατυπωθεί στο νόμο ρητά. Η ευθύνη των διαφημιζομένων για την καταβολή του αγγελιοσήμου με το οποίο βαρύνονται ουδόλως μεταβλήθηκε με το άρθρο 12 του Ν. 2328/95. Σύμφωνα με το νόμο λοιπόν, οι διαφημιζόμενοι παραμένουν υπόχρεοι για την καταβολή του αγγελιοσήμου. Η μόνη μεταβολή που επήλθε είναι ότι με τη διάταξη της παρ. 7 του εν λόγω άρθρου 120 ορίστηκε ως υπόχρεος καταβολής του αγγελιοσήμου, πλην του βαρυνόμενου διαφημιζομένου, και ο διαφημιστής, εφόσον μεσολαβεί τέτοιος στη σχέση μεταξύ διαφημιζομένου και ΜΜΕ.

Με άλλα λόγια, η κρίσιμη διάταξη της παρ. 7 απλώς συμπληρώνει τη ρύθμιση περί υπόχρεων καταβολής, επεκτείνοντας τη σχετική υποχρέωση και στους μεσολαβούντες διαφημιστές, χωρίς να καταργεί ή να περιορίζει με οποιονδήποτε τρόπο την υποχρέωση που υπέχουν, ως «πρωτοφειλέτες», οι διαφημιζόμενοι. Μετά την πρόσφατη αντικατάσταση των διατάξεων του άρθρου 12 του Ν.2328/95 με το άρθρο 5 περ. α’ του Ν.4279/2014 και με το άρθρο 58 του Ν.4331/2015 και την αναμόρφωση του τρόπου τιμολόγησης των διαφημίσεων, προβλέπεται πλέον και ρητά ότι «αν για την εξόφληση του Μέσου μεσολαβεί με οποιονδήποτε τρόπο διαφημιστής, αυτός ενεργεί ως εκπρόσωπος του διαφημιζομένου, προς τον οποίον εκδίδονται και όλα τα νόμιμα παραστατικά».

Υπόχρεος και ο διαφημιστής

Υπόχρεος για την καταβολή αγγελιοσήμου παραμένει σε κάθε περίπτωση ο ευθέως βαρυνόμενος με αυτό διαφημιζόμενος, η υποχρέωση του οποίου απλώς συμπληρώνεται -χωρίς να καταργείται η να περιορίζεται- με την όμοια υποχρέωση του διαφημιστή εφόσον μεσολαβεί. Ο διαφημιστής, χωρίς να είναι ο ίδιος βαρυνόμενος με αγγελιόσημο, καθίσταται υπόχρεος καταβολής του για λογαριασμό, ως εκπρόσωπος και κατ’ εντολήν του διαφημιζομένου, που παραμένει ο μόνος ευθέως βαρυνόμενος και ως τέτοιος , υπόχρεος καταβολής σε κάθε περίπτωση και ανεξαρτήτως της παράλληλης υποχρέωσης του μεσολαβούντος διαφημιστή.

Γιατί να βαρύνεται ο διαφημιστής;

Προφανής σκοπός της ρύθμισης αυτής για την παράλληλη υποχρέωση καταβολής του αγγελιοσήμου είναι να διασφαλιστεί η αποτελεσματική είσπραξη του ασφαλιστικού πόρου του αγγελιοσήμου στις περιπτώσεις όπου για τη διενέργεια διαφημιστικών πράξεων, ο διαφημιζόμενος δεν συμβάλλεται ευθέως με το μέσο ενημέρωσης αλλά μέσω ενός τρίτου προσώπου, του μεσολαβούντος διαφημιστή. Στις περιπτώσεις αυτές ο διαφημιζόμενος θα μπορούσε να επιδιώξει να υπεκφύγει μέρος τής εκ του αγγελιοσήμου υποχρέωσής τους, επικαλούμενος, για παράδειγμα, χαμηλότερου ύψους διαφημιστική δαπάνη από τη συμβατική σχέση του με το διαφημιστή έναντι της πραγματικής διαφημιστικής δαπάνης, όπως προκύπτει από τη συμβατική σχέση του διαφημιστή με το Μέσον ενημέρωσης.  Όπως είναι προφανές, η διευθέτηση αυτή είναι κατ’ αρχήν δυσμενής για το διαφημιστή, αφού αυτός επιβαρύνεται και μάλιστα εκ του νόμου, με μιαν υποχρέωση η οποία βαρύνει τον αντισυμβαλλόμενό του διαφημιζόμενο. Ωστόσο, προκειμένου να διασφαλιστούν η έννομη θέση και τα συμφέροντα του διαφημιστή έναντι του διαφημιζομένου, ορίστηκε ρητά στο νόμο ότι ο διαφημιστής καταβάλλει το αναλογούν ποσό του αγγελιοσήμου κατ’ εντολήν του διαφημιζομένου. Με αυτήν τη διάταξη ιδρύεται ex lege (εκ του νόμου) σχέση εντολής μεταξύ διαφημιζομένου και διαφημιστή. Δηλαδή, ανεξαρτήτως της βούλησης των δύο μερών και εκτός της σύμβασης που έχουν μεταξύ τους.

Η υπόθεση που κατ’ εντολήν ανατίθεται σε άλλον (τον εντολοδόχο) παραμένει υπόθεση του εντολέα, ο οποίος και διατηρεί πλήρεις τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις του έναντι τρίτων, ανεξαρτήτως και παράλληλα, δηλαδή εις ολόκληρον, με τις όποιες ευθύνες και υποχρεώσεις υπέχει, είτε εκ του νόμου είτε εκ της σχέσης εντολής, ο ίδιος ο εντολοδόχος. Στις περιπτώσεις που περισσότεροι ευθύνονται ες ολόκληρον, ο δικαιούχος της οφειλής «έχει το δικαίωμα να απαιτήσει την παροχή κατά την προτίμησή του από οποιονδήποτε συνοφειλέτη είτε ολικά είτε μερικά.  Έως την καταβολή ολόκληρης της παροχής, παραμένουν υπόχρεοι όλοι οι οφειλέτες (άρθρο 482 Α.Κ.)».

Η υπόθεση, τελικά, του διαφημιζομένου την οποία έχει υποχρέωση να διεξαγάγει ο διαφημιστής ως εντολοδόχος, συνίσταται πέραν της παροχής διαφημιστικών υπηρεσιών, και στην καταβολή του αναλογούντος αγγελιοσήμου. Ανεξαρτήτως επομένως του ότι η σχετική υποχρέωση ανατίθεται εκ του νόμου στον εντολοδόχο διαφημιστή, δεν παύει, παρά ταύτα, να συνιστά ίδια υποχρέωση του εντολέα διαφημιζομένου. Ως εκ τούτου το αρμόδιο για την είσπραξη αγγελιοσήμου ασφαλιστικό ταμείο, όπως το ΕΤΑΠ - ΜΜΕ, δύναται να στραφεί κατ’ επιλογήν του είτε διαζευκτικά είτε σωρευτικά, τόσο κατά του εντολοδόχου-διαφημιστή, ο οποίος υπέχει την υποχρέωση καταβολής του αγγελιοσήμου για λογαριασμό του εντολέα του, όσο και κατά του εντολέα-διαφημιζομένου, ο οποίος παραμένει ως οιονεί πρωτοφειλέτης, υπόχρεος καταβολής αγγελιοσήμου που βαρύνει ευθέως τον ίδιο.

Η νομολογία

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από την 285/2010 απόφαση του διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία κρίθηκε ότι σε περίπτωση που μεσολαβεί διαφημιστική για την καταβολή του αγγελιοσήμου, υφίσταται αυτοτελής αλλά όχι αποκλειστική υποχρέωση της διαφημιστικής έναντι του Ταμείου ΕΤΑΠ - ΜΜΕ και αντιστοίχως δικαίωμα αλλά όχι υποχρέωση του ταμείου να της καταλογίσει με πράξη του τα μη καταβληθέντα ποσά αγγελιοσήμου. Με άλλα λόγια, η απόρριψη από το δικαστήριο του ισχυρισμού ότι η καταλογιστική πράξη για μη καταβληθέν αγγελιόσημο έπρεπε να είχε εκδοθεί σε βάρος του διαφημιζομένου, δεν εμπεριέχει οποιαδήποτε κρίση περί αποκλειστικότητας της υποχρέωσης της διαφημιστικής, αλλά οφείλεται απλώς και μόνο στο ότι το ταμείο επέλεγε να στραφεί μόνο κατά του διαφημιστή και όχι του διαφημιζομένου κατά του οποίου, πάντως, και σε κάθε περίπτωση θα μπορούσε επίσης -είτε εναλλακτικά είτε διαζευκτικά- να στραφεί.

Γκρίζα ζώνη

Στο πόρισμα αναφέρεται ότι «δεν συνάγεται με σαφήνεια αναμφισβήτητη απάντηση στο ερώτημα, καθώς δεν προκύπτει ούτε ότι υπόχρεος καταβολής του αγγελιοσήμου είναι αποκλειστικά ο διαφημιστής ούτε όμως και το αντίθετο, ότι ο διαφημιστής που μεσολαβεί είναι υπόχρεος καταβολής παράλληλα με τον ωφελούμενο διαφημιζόμενο.

Όμως ο καθηγητής αναζητεί τη λύση και την απάντηση σε άλλες διατάξεις του ίδιου άρθρου (12 του Ν. 2328/1995), που συνεφαρμόζονται με την κρίσιμη, την επίμαχη διάταξη της παρ. 7 και συνάγονται ισχυρές ενδείξεις υπέρ της εκδοχής της παράλληλης υποχρέωσης διαφημιστή και διαφημιζόμενου.

• Μια τέτοια ένδειξη δίνει η διάταξη της παρ. 12, σύμφωνα με την οποία τα ΜΜΕ τηρούν τριπλότυπα αναλυτικά, ημερολόγιο διαφημίσεων, θεωρημένο από την αρμόδια ΔΟΥ, στο οποίο αναγράφονται ο διαφημιστής, ο διαφημιζόμενος, το προϊόν ή η υπηρεσία που διαφημίζεται, η αξία με βάση τον τιμοκατάλογο και το τιμολόγιο, τα στοιχεία του παραστατικού που εκδόθηκε για την καταβολή του αγγελιοσήμου». Ο λόγος για τον οποίο απαιτείται να αναγράφεται σε κάθε περίπτωση πέραν του διαφημιστή και ο διαφημιζόμενος, έχει προφανώς να κάνει με το ότι αμφότεροι μοιράζονται την ευθύνη για την καταβολή του αναλογούντος αγγελιοσήμου. Σε διαφορετική περίπτωση, θα αρκούσε ο νόμος να απαιτεί να αναγράφεται το πρόσωπο (διαφημιστής ή διαφημιζόμενος) στο όνομα του οποίου εκδίδεται το παραστατικό.
• Μία ακόμη πιο ισχυρή ένδειξη δίνει το τελευταίο εδάφιο της ίδιας παρ. 12, σύμφωνα με την οποία «σε περίπτωση που δεν έχει καταβληθεί από το διαφημιστή ή τον διαφημιζόμενο εγκαίρως και προσηκόντως… το αγγελιόσημο επί των διαφημίσεων… ανεξάρτητα από τις άλλες συνέπειες, οι σχετικές διαφημιστικές δαπάνες δεν εκπίπτουν από τα ακαθάριστα έσοδα του διαφημιστή και του διαφημιζομένου, έστω και αν στη δεύτερη περίπτωση μεσολαβεί διαφημιστής.

Με τη διάταξη αυτή εξομοιώνονται και μάλιστα για σημαντικό φορολογικό σκοπό (την έκπτωση της διαφημιστικής δαπάνης από τα ακαθάριστα έσοδα της επιχείρησης), τόσο ο διαφημιζόμενος που συμβάλλεται απευθείας με το Μέσο ενημέρωσης για τη διενέργεια διαφημιστικών πράξεων όσο και εκείνος που διενεργεί τέτοιες πράξεις με τη μεσολάβηση διαφημιστή. Η εξομοίωση των δύο περιπτώσεων έχει προφανώς να κάνει με το ότι ο διαφημιζόμενος δεν απαλλάσσεται από την ευθύνη για την καταβολή του αγγελιοσήμου ακόμη και αν μεσολαβεί διαφημιστής, οπότε απλώς μοιράζεται με εκείνον την υποχρέωση της καταβολής.

TAGS: advertising