Σαφείς διευκρινίσεις σχετικά µε τις υποχρεώσεις των παρόχων υπηρεσιών Μέσων Ενηµέρωσης ως προς τη δηµοσιοποίηση των εσόδων από κρατική διαφήµιση και των στοιχείων που αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς τους, παρέχει η Γενική Γραµµατεία Επικοινωνίας και Ενηµέρωσης.
Με εγκύκλιο που εκδόθηκε στις 17 Ιουλίου 2026 την οποία υπογράφει ο γενικός γραµµατέας Επικοινωνίας και Ενηµέρωσης, ∆ηµήτρης Κιρµικίρογλου, η αρµόδια ∆ιεύθυνση Εποπτείας Μέσων Ενηµέρωσης επιχειρεί να απαντήσει σε ερωτήµατα που έχουν διατυπωθεί για την πρακτική εφαρµογή του άρθρου 27 του ν. 5253/2025. Η διάταξη εντάσσεται στο νέο θεσµικό πλαίσιο για την οργάνωση και τη λειτουργία της αγοράς των Μέσων και για την εφαρµογή του Ευρωπαϊκού Κανονισµού για την Ελευθερία των Μέσων Ενηµέρωσης - European Media Freedom Act.
Το βασικό ζητούµενο είναι η πλήρης διαφάνεια στη διαχείριση των δηµόσιων πόρων, αλλά και η δυνατότητα του κοινού να γνωρίζει ποιος ελέγχει κάθε Μέσο Ενηµέρωσης και ποια οικονοµική σχέση αυτό διατηρεί µε δηµόσιους φορείς.
Τι πρέπει να δηµοσιοποιούν τα Μέσα
Οι πάροχοι υπηρεσιών Μέσων Ενηµέρωσης υποχρεούνται να δηµοσιοποιούν, µε εµφανή και εύκολα προσβάσιµο τρόπο, πληροφορίες για την ιδιοκτησία τους, καθώς και για το συνολικό ετήσιο ποσό των δηµόσιων πόρων που συνδέονται µε κρατική διαφήµιση.
Η υποχρέωση αφορά τις επιχειρήσεις και τους οργανισµούς που παρέχουν υπηρεσίες ενηµέρωσης και καλύπτει, µεταξύ άλλων, έντυπα, ηλεκτρονικά, ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά Μέσα, καθώς και τις επιγραµµικές πλατφόρµες που εµπίπτουν στο σχετικό θεσµικό πλαίσιο.
Οι πληροφορίες πρέπει, κατά κανόνα, να αναρτώνται στους ιστοτόπους των παρόχων. Η δηµοσιοποίηση δεν µπορεί να πραγµατοποιείται σε ένα δυσδιάκριτο ή δύσκολα προσβάσιµο σηµείο, αλλά πρέπει να επιτρέπει στον χρήστη να εντοπίζει χωρίς δυσκολία τα σχετικά δεδοµένα.
Ποια ποσά θεωρούνται κρατική διαφήµιση
Στο συνολικό ετήσιο ποσό της κρατικής διαφήµισης περιλαµβάνονται αποκλειστικά τα ποσά που αφορούν διαφηµιστική ή ενηµερωτική δραστηριότητα η οποία χρηµατοδοτείται από φορείς του δηµόσιου τοµέα.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσεται η τοποθέτηση, η προώθηση, η δηµοσίευση ή η διάδοση προωθητικού µηνύµατος, µηνύµατος αυτοπροβολής, δηµόσιας αναγγελίας ή ενηµερωτικής εκστρατείας σε οποιαδήποτε υπηρεσία Μέσων Ενηµέρωσης ή επιγραµµική πλατφόρµα.
Πρόκειται για υπηρεσίες που παρέχονται συνήθως έναντι πληρωµής ή άλλου ανταλλάγµατος από φορείς του δηµόσιου τοµέα, όπως αυτός ορίζεται στην ισχύουσα νοµοθεσία. Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει ότι τα Μέσα δεν δηµοσιοποιούν γενικά και αόριστα το σύνολο των συναλλαγών τους µε το ∆ηµόσιο. Η συγκεκριµένη υποχρέωση αφορά αποκλειστικά τα ποσά που συνδέονται µε την κρατική διαφήµιση, σύµφωνα µε τον ορισµό και τις προϋποθέσεις του νόµου.
Κρίσιµος χρόνος η έκδοση του τιµολογίου
Ιδιαίτερη σηµασία έχει ο τρόπος υπολογισµού του ετήσιου ποσού. Οι πάροχοι υπηρεσιών Μέσων Ενηµέρωσης οφείλουν να δηµοσιοποιούν τα ποσά που τιµολόγησαν κατά τη διάρκεια του ηµερολογιακού έτους, ανεξάρτητα από το εάν τα ποσά αυτά έχουν ήδη εισπραχθεί.
Εποµένως, το κριτήριο δεν είναι η ηµεροµηνία εξόφλησης ή η ηµεροµηνία κατά την οποία τα χρήµατα καταβλήθηκαν στον πάροχο. Κρίσιµη ηµεροµηνία είναι η ηµεροµηνία έκδοσης του σχετικού τιµολογίου.
Ένα ποσό που τιµολογήθηκε εντός του έτους πρέπει να περιληφθεί στα δηµοσιοποιούµενα στοιχεία του συγκεκριµένου έτους, ακόµη και εάν η εξόφλησή του πραγµατοποιηθεί σε µεταγενέστερο χρόνο. Η πρόβλεψη αυτή επιδιώκει να διαµορφώσει έναν ενιαίο και σαφή τρόπο καταγραφής, ώστε να µην εµφανίζονται διαφορετικά αποτελέσµατα ανάλογα µε τον χρόνο πληρωµής ή τις επιµέρους συµφωνίες µεταξύ ενός δηµόσιου φορέα και ενός Μέσου.
Τα ποσά αναγράφονται χωρίς ΦΠΑ
Τα τιµολογηθέντα ποσά πρέπει να αναγράφονται χωρίς το Φόρο Προστιθέµενης Αξίας. Παράλληλα, ο πάροχος πρέπει να επισηµαίνει ρητά ότι στα δηµοσιοποιούµενα ποσά δεν περιλαµβάνεται ΦΠΑ.
Η επισήµανση αυτή είναι αναγκαία, ώστε ο αναγνώστης των στοιχείων να κατανοεί µε ακρίβεια τι αντιπροσωπεύουν τα ποσά που παρουσιάζονται και να µην προκύπτει σύγχυση µεταξύ της καθαρής αξίας µιας διαφηµιστικής υπηρεσίας και του συνολικού ποσού ενός τιµολογίου µετά την προσθήκη του φόρου.
Εκπτώσεις, προµήθειες και κρατήσεις
Η εγκύκλιος ρυθµίζει και τις περιπτώσεις στις οποίες τα ποσά που έχουν τιµολογηθεί επιβαρύνονται ή µειώνονται λόγω νόµιµων εκπτώσεων, επιστροφών, προµηθειών ή κρατήσεων.
Στην περίπτωση αυτή, ο πάροχος οφείλει να δηµοσιοποιεί µε διακριτό τρόπο το µικτό τιµολογηθέν ποσό και, συγκεντρωτικά, τα ποσά που αφαιρούνται από αυτό.
Οι αφαιρέσεις µπορεί να αφορούν προµήθειες, κρατήσεις ή άλλες νόµιµες επιβαρύνσεις. ∆εν απαιτείται αναλυτική παρουσίαση κάθε επιµέρους κατηγορίας. Αρκεί η συγκεντρωτική αναγραφή των ποσών που αφαιρούνται από το µικτό τιµολογηθέν ποσό.
Και σε αυτή την περίπτωση, όλα τα ποσά καταγράφονται χωρίς ΦΠΑ. Με αυτόν τον τρόπο αποτυπώνεται τόσο η αρχική αξία που τιµολογήθηκε όσο και το συνολικό ύψος των ποσών που αφαιρέθηκαν.
Ποιες είναι οι δηµόσιες Αρχές
∆ιευκρινίζεται ακόµη ότι ο όρος «δηµόσια Αρχή», όπως χρησιµοποιείται στο άρθρο 27 του ν. 5253/2025, ταυτίζεται µε τους φορείς του δηµόσιου τοµέα που ορίζονται στην παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014.
Παράλληλα, η αναφορά σε «οντότητες τρίτων χωρών» αφορά αποκλειστικά κρατικές ή δηµόσιες οντότητες που βρίσκονται εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η συγκεκριµένη υποχρέωση δεν επεκτείνεται σε ιδιώτες ή ιδιωτικές επιχειρήσεις που έχουν την έδρα τους σε τρίτες χώρες. Συνεπώς, η γεωγραφική έδρα µιας ιδιωτικής επιχείρησης εκτός Ε.Ε. δεν αρκεί από µόνη της για να υπαγάγει τα σχετικά έσοδα στη συγκεκριµένη υποχρέωση δήλωσης.
Τι ισχύει για Μέσα χωρίς ιστοσελίδα
Το νέο πλαίσιο λαµβάνει υπόψη και τις περιπτώσεις παρόχων που δεν διαθέτουν διαδικτυακό τόπο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το Μέσο µπορεί να επιλέξει άλλον πρόσφορο τρόπο δηµοσίευσης, υπό την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται η προσβασιµότητα των χρηστών στις πληροφορίες.
Εάν πρόκειται για έντυπο Μέσο Ενηµέρωσης, οι πληροφορίες µπορούν να δηµοσιεύονται στο ίδιο το έντυπο. Η δηµοσίευση αυτή θεωρείται αποδεκτή, εφόσον οι αναγνώστες έχουν τη δυνατότητα να πληροφορηθούν τα στοιχεία που προβλέπει ο νόµος. Αποδεκτή θεωρείται επίσης η ανάρτηση σε λογαριασµό ή σελίδα που διατηρεί ο πάροχος στα µέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το κρίσιµο στοιχείο δεν είναι µόνο το τεχνικό µέσο που θα επιλεγεί, αλλά η ουσιαστική δυνατότητα του κοινού να εντοπίσει και να διαβάσει τις πληροφορίες.
Δηµοσιοποίηση των πραγµατικών ιδιοκτητών
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην υποχρέωση δηµοσιοποίησης των στοιχείων των πραγµατικών δικαιούχων και ιδιοκτητών των Μέσων Ενηµέρωσης. Η Γενική Γραµµατεία Επικοινωνίας και Ενηµέρωσης επισηµαίνει ότι η υποχρέωση αυτή απορρέει ευθέως από τον Κανονισµό (ΕΕ) 2024/1083 και ειδικότερα από το άρθρο 6 του Ευρωπαϊκού Κανονισµού για την Ελευθερία των Μέσων Ενηµέρωσης.
Το ζήτηµα έχει προκαλέσει ερωτήµατα σχετικά µε τη συµβατότητα της πλήρους δηµοσιοποίησης µε την προστασία των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Ωστόσο, το ευρωπαϊκό πλαίσιο αποδίδει ιδιαίτερη σηµασία στο δικαίωµα των πολιτών να γνωρίζουν ποιος κατέχει και ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε Μέσο.
Διαφάνεια και συντακτική ανεξαρτησία
Σύµφωνα µε το σκεπτικό του Ευρωπαϊκού Κανονισµού, η γνώση της πραγµατικής ιδιοκτησίας επιτρέπει στους πολίτες να εντοπίζουν και να κατανοούν πιθανές συγκρούσεις συµφερόντων.
Η διαφάνεια θεωρείται προϋπόθεση για τη διαµόρφωση ενηµερωµένων απόψεων και για την ενεργό συµµετοχή στη δηµοκρατική διαδικασία. Παράλληλα, λειτουργεί ως εργαλείο αποθάρρυνσης παρεµβάσεων στη συντακτική ανεξαρτησία των Μέσων.
Η δηµοσιοποίηση των ιδιοκτησιακών στοιχείων συµβάλλει, επίσης, στη διαµόρφωση ενός ανοικτού και δίκαιου περιβάλλοντος στην αγορά και ενισχύει τη λογοδοσία των Μέσων απέναντι στο κοινό τους.
Οι πολίτες πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους επικαιροποιηµένες και εύχρηστες πληροφορίες, κατά προτίµηση τη στιγµή που βλέπουν, ακούν ή διαβάζουν δηµοσιογραφικό περιεχόµενο. Με αυτόν τον τρόπο µπορούν να τοποθετούν κάθε πληροφορία στο κατάλληλο πλαίσιο και να αξιολογούν την αξιοπιστία της.
Πλήρης διαφάνεια στη χρήση δηµόσιων πόρων
Η εγκύκλιος καταλήγει υπογραµµίζοντας ότι ο σκοπός της σχετικής διάταξης, σε πλήρη ευθυγράµµιση µε την Ευρωπαϊκή Πράξη για τα Μέσα, είναι η πλήρης διαφάνεια στη διαχείριση των δηµόσιων πόρων.
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται σε µια τυπική λογιστική καταγραφή. Συνδέει τη δηµοσιοποίηση των κρατικών διαφηµιστικών δαπανών µε την αποκάλυψη της πραγµατικής ιδιοκτησίας των Μέσων και µε τη δυνατότητα του κοινού να αξιολογεί πιθανές οικονοµικές ή ιδιοκτησιακές εξαρτήσεις.
Οι πάροχοι καλούνται, εποµένως, να οργανώσουν τη σχετική πληροφόρηση µε τρόπο σαφή, διακριτό και προσβάσιµο: να παρουσιάζουν τα ποσά που τιµολογήθηκαν, να διαχωρίζουν το µικτό ποσό από τις συνολικές αφαιρέσεις, να µην περιλαµβάνουν τον ΦΠΑ και να δηµοσιοποιούν τα στοιχεία των φυσικών ή νοµικών προσώπων που βρίσκονται πίσω από την ιδιοκτησία τους.
Η εφαρµογή των κανόνων αυτών διαµορφώνει ένα ενιαίο πλαίσιο δηµοσιότητας για την αγορά των Μέσων Ενηµέρωσης, µε κεντρικούς άξονες τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την ενηµέρωση των πολιτών.
