Ο Οργανισμός Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) ήταν και φέτος χορηγός των βραβείων της Εταιρείας Συγγραφέων «Γιάννη Βαρβέρη» και «Μένη Κουμανταρέα», για πρωτοεμφανιζόμενους δημιουργούς. Στην κατάμεστη αίθουσα «Γιάννης Μαρίνος» του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, απονεμήθηκαν, πριν από λίγες μέρες, τα βραβεία της Εταιρείας Συγγραφέων, παρουσία του υφυπουργού Πολιτισμού Ιάσονα Φωτήλα, της προέδρου του ΟΠΑΝΔΑ Ελένης Ζωντήρου, του προέδρου του ΕΛΙΒΙΠ Νίκου Μπακουνάκη, του διευθυντή του ΟΣΔΕΛ Γιωργανδρέα Ζάννου, και πολλών άλλων προσωπικοτήτων από τον χώρο των γραμμάτων και του πολιτισμού.

Το βραβείο «Γιάννη Βαρβέρη» για πρωτοεμφανιζόμενο ποιητή δόθηκε στον Νίκο Παναγόπουλο για το βιβλίο του Πέρασμα (εκδ. ΑΩ). Το βραβείο «Μένη Κουμανταρέα» για πρωτοεμφανιζόμενο/η πεζογράφο δόθηκε εξ ημισείας στην Τζένη Οικονομίδη για το βιβλίο της Η λειψυδρία (εκδ. Θεμέλιο) και στον Φώτη Μανίκα για το βιβλίο του Δεν θυμάμαι να υπήρχε κάποια πόρτα κοντά μας (εκδ. Loggia). Τα βραβεία πρωτοεμφανιζόμενων λογοτεχνών συνοδεύονται από χρηματικό έπαθλο 1.500 ευρώ, προσφορά του ΟΣΔΕΛ. Όπως είχε ήδη ανακοινωθεί, το βραβείο «Διδώ Σωτηρίου» απονεμήθηκε στον ομότιμο καθηγητή του πανεπιστημίου του Παλέρμο, Βιντσέντζο Ρότολο (Vincenzo Rotolo).

Ο διευθυντής του ΟΣΔΕΛ, Γιωργανδρέας Ζάννος, απηύθυνε χαιρετισμό και μεταξύ άλλων ανέφερε:

«H συνεργασία του ΟΣΔΕΛ με την Εταιρεία Συγγραφέων είναι ιδιαίτερα στενή από την ίδρυσή του, καθώς μέλη της πρωτοστάτησαν στην ίδρυση του ΟΣΔΕΛ και εκλέγονται στο Δ.Σ. Τη χρονιά που μας πέρασε δεν επιλύθηκαν δύο σοβαρές εκκρεμότητες. Η μία εκκρεμότητα αφορά το θέμα του δημόσιου δανεισμού, δηλαδή της αμοιβής των συγγραφέων, μεταφραστών και εκδοτών για το δανεισμό των έργων τους από βιβλιοθήκες, που προβλέπεται από το ενωσιακό δίκαιο και ενώ νομοθετικά λύθηκε το 2022 με τον ορισμό της αμοιβής, ακόμα δεν έχει υπογραφεί η Κοινή Υπουργική Απόφαση για την είσπραξη της αμοιβής. Η αμοιβή αυτή κατανέμεται κατά 70% σε συγγραφείς, μεταφραστές και εικονογράφους. Δικαιούχοι θα είναι και δημιουργοί παλαιότερων βιβλίων που ενδέχεται να μην έχουν μεγάλες πωλήσεις σήμερα αλλά έχουν πλήθος δανεισμών. Συνεπώς, θα ωφεληθούν και δημιουργοί που δεν έχουν έσοδα από δικαιώματα πωλήσεων. Προσδοκούμε ότι η εκκρεμότητα αυτή θα επιλυθεί το αμέσως προσεχές διάστημα, αφού απομένει μόνον η υπογραφή του Υφυπουργού Οικονομικών, κύριου Πετρούλια.
Η άλλη αφορά την επίλυση του ζητήματος των πολιτιστικών και κοινωνικών δράσεων του ΟΣΔΕΛ και ειδικότερα της δυνατότητας χρηματοδότησής τους από τα τρέχοντα έσοδα του. Εάν δε δοθεί αυτή η δυνατότητα, ο ΟΣΔΕΛ θα αναγκαστεί να διακόψει το πλούσιο πολιτιστικό και κοινωνικό έργο του, όπως είναι η οικονομική ενίσχυση της Εταιρείας Συγγραφέων και άλλων φορέων του κλάδου του βιβλίου ή το πρόγραμμα οικονομικής αρωγής συγγραφέων, μεταφραστών και δημοσιογράφων που βρίσκονται σε οικονομική αδυναμία. Κοιτάζοντας προς το μέλλον το θέμα που ήδη μας απασχολεί και θα επηρεάσει τις ζωές όλων μας είναι αυτό της τεχνητής νοημοσύνης. Στη σχετική έκθεση της γνωμοδοτικής επιτροπής της κυβέρνησης, υπό τον πρωθυπουργό, που ορίστηκε για να μελετήσει το θέμα και προτείνει πλαίσιο κανόνων, τα πνευματικά δικαιώματα αντιμετωπίζονται εντελώς υποβαθμισμένα. Εάν δεν υπάρξει εξειδικευμένο πλαίσιο προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων και διασφάλιστης του ελέγχου και αποζημίωσης των δικαιούχων, ο χώρος της δημιουργίας και του πολιτισμού κινδυνεύει να υποστεί μεγάλο πλήγμα. Η Εταιρεία Συγγραφέων, τα μέλη της και όλοι οι φορείς του βιβλίου θα πρέπει να συστρατευθούν και να διεκδικήσουν από την πολιτεία να αναλάβει πρωτοβουλίες για την προστασία τους έναντι των εταιρειών που εκμεταλλεύονται τα έργα τους στο πλαίσιο εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης».

Ο γραμματέας του ΟΣΔΕΛ, Κώστας Κατσουλάρης, συμπλήρωσε:

«Θεωρώ και θεωρούμε και στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΟΣΔΕΛ, ιδιαίτερα σημαντικό, τα βραβεία στους λογοτέχνες να μην είναι μόνο “φιλικά χτυπήματα στην πλάτη” αλλά να έχουν και χρηματικό έπαθλο, όπως γίνεται άλλωστε σε όλο τον κόσμο».

Περισσότερες πληροφορίες για τα βραβεία και τις υποψηφιότητες:

Από αριστερά: Τζένη Οικονομίδη, Κώστας Κατσουλάρης, Φώτης Μανίκας, Νίκος Παναγόπουλος

Η επιτροπή κρίσης της Εταιρείας Συγγραφέων για το βραβείο «Γιάννη Βαρβέρη» που αφορά βιβλία ποίησης πρωτοεμφανιζόμενων δημιουργών κατά το έτος 2023, αποτελούμενη από τις ποιήτριες Δήμητρα Χ. Χριστοδούλου ως πρόεδρο και Ηρώ Νικοπούλου και Χλόη Κουτσουμπέλη ως μέλη, «αφού διέτρεξε την ποιητική παραγωγή του έτους, α) διαπιστώνει ότι παρουσιάζεται κάποια τάση ανάσχεσης της δημιουργικής τόλμης, της γλωσσικής αναζήτησης και κυρίως της πηγαίας κατά το αίσθημα και ευρηματικής κατά τα μέσα έκφρασης, β) εντοπίζει εντούτοις φωνές ποιητικές με έκδηλο προσωπικό στίγμα και γ) καταλήγει στον ακόλουθο βραχύ κατάλογο προτεινόμενων προς βράβευση ποιητών και ποιητριών με απόλυτη αλφαβητική σειρά»:

1. Αλεξιάδου Καλλιόπη, Τέχνη προς αποφυγή, εκδ. Ιωλκός
2. Αργυρίου Δημήτρης, Πετρογραφία, εκδ. Βακχικόν
3. Κακαράντζα Αθανασία, Εγκυκλοπαίδεια Διαστημικού Προσανατολισμού, εκδ. Θράκα
4. Λιακέα Εύη, Απόδειπνο, εκδ. Θράκα
5. Μανούσης Θάνος, 60 ποιήματα, εκδ. Βακχικόν
6. Μαρδακιούπη Κατερίνα, Το άρρωστο ζώο, εκδ. Ενύπνιο
7. Μάστορας Βαλάντης, Η μοναξιά περίστροφα, εκδ. Ενύπνιο
8. Μολ Ζαφειρία, Κανένα φτυάρι δεν έθαψε την άνοιξη, εκδ. Κάππα
9. Ξέστερνος Γιάννης, Άρρηκτες φρυκτωρίες, εκδ. Ιωλκός
10. Παναγόπουλος Νίκος, Πέρασμα, εκδ. ΑΩ

Το βραβείο «Γιάννη Βαρβέρη» για πρωτοεμφανιζόμενους/ες ποιητές/ποιήτριες θεσπίστηκε από την Εταιρεία Συγγραφέων στη μνήμη του ποιητή και μέλους της Γιάννη Βαρβέρη (1955-2011) και σκοπό έχει να αναδείξει τις σημαντικότερες νέες φωνές στην ελληνική ποίηση.

Βραβείο «Μένη Κουμανταρέα» σε πρωτοεμφανιζόμενο/η πεζογράφο – Βραχεία λίστα

Η επιτροπή κρίσης της Εταιρείας Συγγραφέων για το βραβείο Μένη Κουμανταρέα, που αφορά βιβλία πεζογραφίας πρωτοεμφανιζόμενων δημιουργών κατά το έτος 2023, αποτελούμενη από την Έλενα Μαρούτσου ως πρόεδρο και Χρήστο Αστερίου και Κώστα Κατσουλάρη (ο οποίος αντικατέστησε τον Τάσο Γουδέλη μετά την παραίτηση του τελευταίου για προσωπικούς λόγους) ως μέλη, «επέλεξε τα βιβλία της βραχείας λίστας λαμβάνοντας υπόψιν τα γλωσσικά και υφολογικά χαρακτηριστικά της μορφής και κατά πόσον αυτά υπηρετούν το περιεχόμενο και καθιστούν τη νέα φωνή ξεχωριστή. Ως εκ τούτου, δόθηκε σημασία και στην πρωτοτυπία του περιεχομένου. Όσον αφορά το διήγημα, εκτιμήθηκε η πυκνότητα και η αφαιρετικότητα του κειμένου, ενώ στο μυθιστόρημα βασικό κριτήριο αποτέλεσε το στοιχείο της δομής, καθώς και η σύνδεση της πλοκής με το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο». Ως εκ τούτου, ανακοίνωσε την παρακάτω βραχεία λίστα υποψηφίων (με αλφαβητική σειρά):

1. Δουκἀκη Κατερίνα, Στον κόσμο των ονείρων, εκδ. Πλέθρον
2. Έλενας Τάσος, Των αναβαινόντων, εκδ. Ροδακιό
3. Μανίκας Φώτης, Δεν θυμάμαι να υπήρχε κάποια πόρτα κοντά μας, εκδ. Loggia
4. Οικονομίδη Τζένη, Η λειψυδρία, εκδ. Θεμέλιο
5. Πυρνοκόκη Εύα, Συνωμοτεί το δέρμα, εκδ. Ενύπνιο
6. Ρόμβη Χαρά, Σωτηρία, εκδ. Ατίποδες
7. Χαριτοπούλου Ευανθία, Όμως η σάρκα ακόμα απαλή, εκδ. Ενύπνιο

Το βραβείο «Μένη Κουμανταρέα» για πρωτοεμφανιζόμενους/ες πεζογράφους θεσπίστηκε από την Εταιρεία Συγγραφέων στη μνήμη του πεζογράφου και μέλους της, Μένη Κουμανταρέα (1931-2014), και σκοπό έχει να αναδείξει τις σημαντικότερες νέες φωνές στην ελληνική πεζογραφία.

Από αριστερά: Χλόη Κουτσουμπέλη, Δήμητρα Χ. Χριστοδούλου, Άννα Αφεντουλίδου, Ηρώ Νικοπούλου, Έρη Σταυροπούλου, Maria Rosa Caracausi, Γιωργανδρέας Ζάννος, Αντώνης Σκιαθάς, Κλαίτη Σωτηριάδου

Βραβείο «Διδώ Σωτηρίου»

Το βραβείο «Διδώ Σωτηρίου» απονέμεται σε σημαίνουσες προσωπικότητες που με το έργο τους συντελούν στη διάδοση των ελληνικών γραμμάτων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
O Vincenzo Rotolo (Βιντσέντζο Ρότολο) γεννήθηκε το 1931 σ’ ένα χωριό της Σικελίας της επαρχίας του Παλέρμο (Ciminna). Απέκτησε το πτυχίο της Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Παλέρμο ως μαθητής του φημισμένου ελληνιστή Μπρούνο Λαβανίνι, που τον κάλεσε να υπηρετήσει στο Ιταλικό Ινστιτούτο Αθηνών (1954-1964). Το 1968 διορίστηκε ως τακτικός καθηγητής της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Παλέρμο. Ξεκίνησε ως κλασικός φιλόλογος, αλλά μετά την πολύχρονη διαμονή του στην Ελλάδα μετατόπισε σταδιακά τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα στη μελέτη του μεταγενέστερου και νεότερου Ελληνισμού. Στην ερευνητική του δράση πραγματεύεται κυρίως θέματα σχετικά με την ιστορία της Ελληνικής γλώσσας, το γλωσσικό ζήτημα και τη νεοελληνική ποίηση. Πρόεδρος του Σικελικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών «Bruno Lavagnini» από το 1993 έως το 2021, είναι αντεπιστέλλον μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, επίτιμος διδάκτωρ των Πανεπιστημίων Αθηνών και Κύπρου, επίτιμο μέλος του Φιλολογικού Συλλόγου Παρνασσός, αντεπιστέλλον μέλος της Εθνικής Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, τακτικό μέλος της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών Γραμμάτων και Τεχνών του Παλέρμο, αντεπιστέλλον μέλος της Accademia Pontaniana της Napoli, μέλος της Association pour l’Encouragement des Études Grecques.