Συνεχίζουμε να το πιστεύουμε. Ενώ το πρόβλημα των fakenews και κυρίως των Deepfakes συνεχίζει να θεωρείται άλυτο από κυβερνητικούς και ΜΚΟ, θεσμούς και ΜΜΕ, η Διαφήμιση για έναν εντελώς ιδιαίτερο λόγο παραμένει σοβαρό μέρος της λύσης του. Όχι, δεν αποφάσισαν τα στελέχη της διαφήμισης να αναλάβουν θεσμικό ρόλο για την εγγύηση της δημοκρατίας, τη διασφάλιση της αλήθειας και την προστασία του πλουραλισμού και της Κοινωνίας. Σε μια προσπάθεια όμως να διασφαλίσουν τα brands των πελατών τους, των διαφημιζομένων, από το τοξικό και ψευδεπίγραφο, παραπλανητικό περιβάλλον των Deepfakes και των hoaxes γίνονται αυστηροί και κατηγορηματικοί! No money για διαφημιστικό περιβάλλον που δεν εγγυάται το brand safety. Δηλαδή για περιβάλλον κειμένων, φωτογραφιών, βίντεο ή infographics ή posts που ενθαρρύνουν τη μετάδοση ψευδών ειδήσεων, τη διάχυση τοξικότητας και τη διασπορά ρατσιστικών ή σεξιστικών σχολίων.
Το 2024, εκτιμάται ότι περίπου το 1/4 του παγκόσμιου πληθυσμού θα προσέλθει στις κάλπες. Αυτό αυξάνει τις ανησυχίες για πιθανή παραπληροφόρηση και απάτες, οι οποίες ενδέχεται να αξιοποιήσουν την ΑΙ. «Εμπειρογνώμονες εκφράζουν φόβους για τις επιπτώσεις της γενικευμένης χρήσης των deepfakes», προειδοποιεί ο Phil Muncaster από την ομάδα της παγκόσμιας εταιρίας ψηφιακής ασφάλειας ESET.
Σχεδόν δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι θα πάνε στις κάλπες φέτος για να ψηφίσουν τους αντιπροσώπους και τους ηγέτες που προτιμούν. Σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις θα διεξαχθούν σε πολλές χώρες, όπως στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ινδία. Επίσης το 2024, θα πραγματοποιηθούν οι εκλογές για το Ευρωκοινοβούλιο. Αυτές οι εκλογικές αναμετρήσεις μπορεί να αλλάξουν το πολιτικό τοπίο και την κατεύθυνση της γεωπολιτικής για τα επόμενα χρόνια - και όχι μόνο.
Από τη θεωρία στην πράξη
Είναι ανησυχητικό ότι τα deepfakes είναι πιθανό να επηρεάσουν τους ψηφοφόρους. Τον Ιανουάριο του 2024, ένα deepfake ηχητικό μήνυμα του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν κυκλοφόρησε μέσω ρομποτικής κλήσης σε άγνωστο αριθμό ψηφοφόρων των προκριματικών εκλογών στο Νιου Χαμσάιρ. Το μήνυμα καλούσε τους ψηφοφόρους να μην προσέλθουν στις κάλπες και αντ' αυτού να «φυλάξουν την ψήφο τους για τις εκλογές του Νοεμβρίου». Ο αριθμός αναγνώρισης κλήσης που εμφανιζόταν επίσης πλαστογραφημένος ώστε να φαίνεται ότι το αυτοματοποιημένο μήνυμα στάλθηκε από προσωπικό αριθμό της Kathy Sullivan, πρώην προέδρου του Δημοκρατικού Κόμματος της πολιτείας, η οποία τώρα ηγείται μιας επιτροπής για τη στήριξη της υποψηφιότητας Τζο Μπάιντεν.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς πώς τέτοιες κλήσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να αποτρέψουν τους ψηφοφόρους να προσέλθουν στις κάλπες για να ψηφίσουν τον υποψήφιο της προτίμησής τους ενόψει των προεδρικών εκλογών του Νοεμβρίου. Ο κίνδυνος θα είναι μεγάλος σε αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις, όπου η μετατόπιση ενός μικρού αριθμού ψηφοφόρων από τη μια πλευρά στην άλλη καθορίζει το αποτέλεσμα. Μια τέτοια στοχευμένη εκστρατεία θα μπορούσε να προκαλέσει ανυπολόγιστη ζημιά επηρεάζοντας μερικές χιλιάδες ψηφοφόρους σε σημαντικές πολιτείες που ενδέχεται να κρίνουν το αποτέλεσμα των εκλογών.
Η απειλή παραπληροφόρησης μέσω deepfake
Η παραπληροφόρηση και αποπληροφόρηση κατατάχθηκαν πρόσφατα από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (WEF) ως ο #1 παγκόσμιος κίνδυνος έως το 2026. Η έκθεση προειδοποιεί: «Το συνθετικό περιεχόμενο θα χειραγωγήσει τα άτομα, θα βλάψει τις οικονομίες και θα διασπάσει τις κοινωνίες με πολυάριθμους τρόπους κατά τα επόμενα δύο χρόνια ... υπάρχει ο κίνδυνος ορισμένες κυβερνήσεις να δράσουν πολύ αργά, αντιμετωπίζοντας ένα συμβιβασμό μεταξύ της αποτροπής της παραπληροφόρησης και της προστασίας της ελευθερίας του λόγου».
(Deep)faking it
Εργαλεία όπως το ChatGPT και η Γενετική Τεχνητή Νοημοσύνη (GenAI) έδωσαν τη δυνατότητα σε ένα ευρύτερο σύνολο ατόμων να συμμετάσχουν στη δημιουργία εκστρατειών παραπληροφόρησης με τη χρήση της τεχνολογίας.
Στο πλαίσιο των εκλογικών αναμετρήσεων, τα deepfakes θα μπορούσαν προφανώς να χρησιμοποιηθούν για να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων σε έναν συγκεκριμένο υποψήφιο. Εξάλλου, είναι ευκολότερο να πείσεις κάποιον να μην κάνει κάτι παρά το αντίθετο. Εάν οι υποστηρικτές ενός κόμματος ή υποψηφίου μπορούν να επηρεαστούν κατάλληλα από ψεύτικα ηχητικά αρχεία ή βίντεο, αυτό θα έδινε μια σίγουρη νίκη στους αντιπάλους.
Τι κάνουν οι εταιρείες τεχνολογίας γι' αυτό;
Τόσο το YouTube όσο και το Facebook ανταποκρίθηκαν αργά σε ορισμένα deepfakes που είχαν στόχο να επηρεάσουν πρόσφατες εκλογές. Αυτό συμβαίνει παρά τη νέα νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Digital Services Act) που απαιτεί από τις εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης να πατάξουν τις απόπειρες χειραγώγησης των εκλογών. Η OpenAI δήλωσε ότι θα εφαρμόσει τα ψηφιακά διαπιστευτήρια του Συνασπισμού για την Απόδειξη και την Αυθεντικότητα του Περιεχομένου (C2PA) για τις εικόνες που παράγονται από το DALL-E 3. Η τεχνολογία κρυπτογραφικής υδατογράφησης - που δοκιμάζεται επίσης από τη Meta και τη Google - έχει σχεδιαστεί για να καταστήσει δυσκολότερη την παραγωγή πλαστών εικόνων.
Ωστόσο, πρόκειται για μικρά βήματα και υπάρχουν ανησυχίες ότι η απάντηση στην απειλή δεν θα είναι αρκετή και θα έρθει με καθυστέρηση, καθώς ο πυρετός των εκλογών ανεβαίνει στον πλανήτη. Ειδικά όταν η διάδοση των deepfakes γίνεται σε σχετικά κλειστά δίκτυα, σε ομάδες WhatsApp ή με SMS. Θα είναι δύσκολο να εντοπιστεί και να διαψευστεί γρήγορα κάθε πλαστό ηχητικό αρχείο ή βίντεο.
