Ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους της γενιάς του ’30, ο βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης, άφησε πίσω του ένα έργο που αποτελεί πολύτιμη εθνική παρακαταθήκη. Με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από τον θάνατό του, στις 18 Μαρτίου 1996, η ψηφιακή πλατφόρμα της ΕΡΤ προβάλλει σπάνιο αρχειακό υλικό, αναδεικνύοντας το έργο του μέσα από τον λόγο του, αλλά και τη μουσική. Το αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη θα είναι διαθέσιμο στο ERTFLIX από την Τετάρτη 18 έως την Τρίτη 31 Μαρτίου 2026.
Συναυλία ΚΟΑ – Γιώργος Κουρουπός: «Το Μονόγραμμα του Ελύτη» (2025)
Σκηνική καντάτα του Γιώργου Κουρουπού, πάνω σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη. Ένα μουσικό αφιέρωμα 30 χρόνια μετά τον θάνατο του Οδυσσέα Ελύτη. Το «Μονόγραμμα» του Οδυσσέα Ελύτη αποτελεί έναν ύμνο του Έρωτα, με ανεπανάληπτη δύναμη και ομορφιά. Μελοποιημένο από τον συνθέτη Γιώργο Κουρουπό, το ποιητικό έργο του Οδυσσέα Ελύτη παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών από την Κρατική Ορχήστρα, υπό τη διεύθυνση του Βύρωνα Φιδετζή. O συνθέτης Γιώργος Κουρουπός γράφει για το έργο: « “Το Μονόγραμμα” του Οδυσσέα Ελύτη είναι ο ωραιότερος ύμνος στον έρωτα που έτυχε στη ζωή μου να διαβάσω. Μέσα από τον πόνο και το πένθος για τη στέρηση του έρωτα, διαγράφεται η ακατανίκητη δύναμή του και η τελική επικράτησή του σε ζωή και θάνατο. Όταν άρχισα να σκέπτομαι “Το Μονόγραμμα”, κατέληξα γρήγορα στην άποψη του συμφωνικού λυρικού έργου, γιατί αυτό μου πρόσφερε τη δυνατότητα μιας πολύ πλούσιας ηχοχρωματικής ποικιλίας, αλλά και μεγάλων όγκων και εντάσεων για τις δραματικές κορυφώσεις».
Μουσική: Γιώργος Κουρουπός
Σολίστ, ο βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος
Υψίφωνος: Νίνα Κουφοχρήστου
Χορωδία Δήμου Αθηναίων σε διδασκαλία – διεύθυνση του Σταύρου Μπερή
Κρατική Ορχήστρα Αθηνών- Ορχήστρα in Residence του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών
Διευθύνει ο Βύρων Φιδετζής
«Παρασκήνιο»: Γιώργος Σεφέρης – Οδυσσέας Ελύτης,
Δύο Νόμπελ στην Ελληνική Ποίηση (1999)
Το επεισόδιο είναι αφιερωμένο στο έργο και την προσφορά των δύο Ελλήνων νομπελιστών ποιητών, Γιώργου Σεφέρη και Οδυσσέα Ελύτη. Πανεπιστημιακοί και σύγχρονοι λογοτέχνες αναλύουν τη σημασία της ποίησής τους για τα ελληνικά γράμματα και τη θέση τους στη νεότερη ελληνική λογοτεχνία, φωτίζοντας τις θεματικές, την αισθητική και τη διαχρονική επιρροή του έργου τους.
Σκηνοθεσία: Τάκης Χατζόπουλος
«Περι-Διαβάζοντας»: Αφιέρωμα στη μνήμη του Οδυσσέα Ελύτη (1999)
Το επεισόδιο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του μεγάλου ποιητή, Οδυσσέα Ελύτη. Το αφιέρωμα συντίθεται από αρχειακό υλικό της ΕΡΤ, ιστορικά ντοκουμέντα και τηλεοπτικές εμφανίσεις του ποιητή. Παρουσιάζεται η πορεία και το έργο του, που εκδόθηκε από τους εκδοτικούς οίκους Ύψιλον και Ίκαρος, με ιδιαίτερη αναφορά στο ποιητικό έργο «Άξιον Εστί», το οποίο έγινε παγκοσμίως γνωστό χάρη στη μελοποίησή του από τον Μίκη Θεοδωράκη.
Σενάριο – Σκηνοθεσία: Γιώργος Μ. Δαμπάσης
«Η Περιπέτεια Ενός Ποιήματος»:
Ελύτης – Θεοδωράκης: Μικρές Κυκλάδες (1988)
Ο Κώστας Γεωργουσόπουλος συζητά με τον Μίκη Θεοδωράκη τη μελοποίηση του έργου του Οδυσσέα Ελύτη και ειδικά τα ποιήματα που οδήγησαν στα τραγούδια για τον δίσκο «Μικρές Κυκλάδες», ο οποίος κυκλοφόρησε το 1963. Οι δύο άνδρες συζητούν την προσέγγιση της ποίησης του Ελύτη, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, τον τρόπο με τον οποίο η ίδια αυτή ποίηση γεννάει τη μουσική. Κατά τη διάρκεια της εκπομπής παρακολουθούμε σημαντικούς τραγουδιστές και τραγουδίστριες, όπως η Νένα Βενετσάνου, η Μαρία Δημητριάδη, ο Πέτρος Πανδής, η Σούλα Μαρκίζη, η Βιβή και η Μαριάννα Γκέκα και ο Βασίλης Γισδάκης να ερμηνεύουν τα τραγούδια του δίσκου: «Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα», «Το τριζόνι», «Του μικρού βοριά», «Τα ‘δατε τα μάθατε», «Μαρίνα» και «Η Μάγια».
Σκηνοθεσία: Αντώνης Κόκκινος
«Η Περιπέτεια Ενός Ποιήματος»: Οδυσσέας Ελύτης, Λινός Κοκοτός (1988)
Στο επεισόδιο παρουσιάζονται τραγούδια από τον δίσκο-σταθμό «Το Θαλασσινό Τριφύλλι» του Λίνου Κόκοτου, σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη. Ο φιλόλογος Τάσος Λιγνάδης παραθέτει βιογραφικά στοιχεία του Οδυσσέα Ελύτη και μιλάει για τη θέση των ποιητικών τραγουδιών του στο σύνολο του ποιητικού του έργου. Τα τραγούδια που προέρχονται από την ενότητα «Θαλασσινό Τριφύλλι» της ποιητικής συλλογής «Τα Ρω του Έρωτα» (1972) μελοποιήθηκαν από τον Λίνο Κόκοτο και αποτέλεσαν τον ομότιτλο δίσκο, ο οποίος εκδόθηκε την ίδια χρονιά με σαφή επιρροή του νέου κύματος. Ερμηνευτές ήταν η Ρένα Κουμιώτη και ο Μιχάλης Βιολάρης, ενώ τα τραγούδια τιτλοφορούνταν «Τραγούδια της Θάλασσας και της Αγάπης». Ο ίδιος ο συνθέτης Λίνος Κόκοτος, σε συνέντευξή του στην εκπομπή, αναφέρεται στη συνάντηση τη δεδομένη στιγμή της πορείας του με τον Οδυσσέα Ελύτη και στην ιδέα της μελοποίησης των τραγουδιών. Η απλότητα του ύφους, μουσική ευχάριστη και ζεστή, συντέλεσαν στη διαχρονικότητα του δίσκου. Ποιήματα της ενότητας διαβάζει και σχολιάζει ο Τάσος Λιγνάδης, ενώ τα μελοποιημένα τραγούδια ερμηνεύουν η Ρένα Κουμιώτη και ο Πασχάλης Τόνιος. Ακούγονται το ομώνυμο τραγούδι του δίσκου «Το θαλασσινό τριφύλλι», «Ο ταχυδρόμος», «Το δελφινοκόριτσο», «Η Ελένη», «Το ερημονήσι».
Σκηνοθεσία: Γιώργος Εμιρζάς
«Εποχές και Συγγραφείς»: Οδυσσέας Ελύτης (2000)
Το επεισόδιο παρουσιάζει τη ζωή και το έργο του νομπελίστα ποιητή Οδυσσέα Ελύτη (1911–1996), μιας από τις σημαντικότερες μορφές του ελληνικού μοντερνισμού. Πανεπιστημιακοί και φιλόλογοι αναλύουν την ποίησή του, τη σημασία της ελληνικότητας στο έργο του και τη σχέση του με τον Γιώργο Σεφέρη. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο «Άξιον Εστί» και στη μελοποίησή του από τον Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και στη βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979.
Σκηνοθεσία: Τάσος Ψαρράς
«20ος Αιώνας – Επιλογές»: Οδυσσέας Ελύτης (1982)
Σειρά σύντομων πορτραίτων-αφιερωμάτων σε σημαντικές προσωπικότητες από τον χώρο του πολιτισμού, των τεχνών και των επιστημών. Ο Οδυσσέας Ελύτης αναπτύσσει τη θέση του για τη θέση της Ελλάδας μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, τονίζοντας την ιδιαιτερότητα του ελληνικού πολιτισμού.
