Στον πολυχώρο πολιτισμού Ίρις φιλοξενείται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αισχύλεια 2026, που διοργανώνει ο Δήμος Ελευσίνας, η ατομική έκθεση της εικαστικού Μαργαρίτας Πέτροβα, με τίτλο «Δεύτερο Δέρμα», σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Μπίας Παπαδοπούλου.
Η έκθεση περιλαμβάνει εγκαταστάσεις και βίντεο των τελευταίων χρόνων καθώς και έργα που σχεδιάστηκαν ειδικά για αυτήν, αποτυπώνοντας τη διαχρονική συλλογιστική της εικαστικού γύρω από το ζήτημα των κοινωνικών στερεοτύπων και του ρόλου της γυναίκας.
Πιο συγκεκριμένα η εικαστική έκθεση «Δεύτερο Δέρμα» της Μαργαρίτας Πέτροβα πραγματεύεται τα κατασκευασμένα έμφυλα στερεότυπα και τον τρόπο με τον οποίο αυτά εγγράφονται πάνω στον άνθρωπο, διαμορφώνοντας την εικόνα, τη συνείδηση και, τελικά, την ίδια την ταυτότητα. Το «Δεύτερο δέρμα» λειτουργεί ως μια ισχυρή μεταφορά για τις ιδεολογικές και κοινωνικές επιστρώσεις που καθορίζουν πρότυπα και συμπεριφορές. Μια μεταφορά για όλα εκείνα που μας επιβάλλονται ή/και υιοθετούμε ασυνείδητα, για τις κοινωνικές προσδοκίες, τους ρόλους και τις ετικέτες που προσκολλώνται πάνω μας από την παιδική ηλικία. Η έκθεση συνθέτει ένα εικαστικό αφήγημα για το στερεοτυπικό κοινωνικό περίβλημα που συχνά γίνεται τόσο οικείο, ώστε μοιάζει αναπόσπαστο από την ίδια μας την ύπαρξη.
Σε μια εποχή όπου η εικόνα, η κοινωνική αποδοχή και οι προκαθορισμένες ταυτότητες εξακολουθούν να ορίζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας και τους άλλους, η έκθεση εξερευνά πως τα κοινωνικά επιβεβλημένα εγγράφονται στο σώμα και μετατρέπονται σε δεύτερη φύση. Το «Δεύτερο δέρμα» μας καλεί να αποτινάξουμε τις στερεοτυπικές αντιλήψεις και να διεκδικήσουμε εκ νέου την προσωπική μας ελευθερία και την αυθεντική μας υπόσταση, απαλλαγμένοι από κοινωνικές προκαταλήψεις.
Όπως σημειώνει η ιστορικός τέχνης Μπία Παπαδοπούλου, ανάμεσα σε άλλα, στο κείμενό της για την έκθεση:
«Η ενσωμάτωση στις εικαστικές συνθέσεις ετερογενών ready-made υλικών από διαφορετικές εποχές, η επανάληψη και εκ νέου χρήση των ίδιων αντικειμένων σε άλλα έργα, χαρακτηρίζουν τη μεθοδολογική πρακτική της Πέτροβα. Σύγχρονα βιομηχανικά αντικείμενα και άλλα αγορασμένα από παλαιοπωλεία, οικογενειακά κειμήλια φορτισμένα μνήμες και προικιά, στοιχεία περισυλλεγμένα από το άστυ και τη φύση αποτελούν την ανακυκλώσιμη πρώτη ύλη. Με την επαναχρησιμοποίηση και ένταξή τους σε άλλο πλαίσιο, τα αντικείμενα επανανοηματοδοτούνται, σε συνάρτηση με τα νέα οπτικά συμφραζόμενα.
Η καλλιτέχνις προτρέπει τη συγκριτική πρόσληψη των έργων και προσκαλεί τους θεατές σε ένα παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού. Σε μια ενσώματη ανάγνωση της έκθεσης που ενεργοποιεί ταυτόχρονα το βλέμμα και το νου.»
Όπως αναφέρει η ίδια η εικαστικός Μαργαρίτα Πέτροβα, αναφορικά με το έργο της:
«Η δουλειά μου βασίζεται στη δημιουργία ενός εικαστικού συστήματος πλαισίων, αποτελούμενο από εγκαταστάσεις, βίντεο, ήχο, κατασκευές και performance, σχέδιο, κ.α. Χρησιμοποιώ ετερόκλητα υλικά όπως παλιές κορνίζες, δαντέλες, κεντήματα, κλωστές, κομμάτια επίπλων, και άλλα αντικείμενα που βρίσκονται μέσα σε ένα σπίτι. Θυμάμαι από πολύ μικρή ηλικία τον εαυτό μου να συλλέγει αντικείμενα που για μένα εμπεριείχαν ένα συναισθηματικό υπόβαθρο και μετέφεραν μνήμες. Σχεδόν όλα μου τα έργα εμπεριέχουν το στοιχείο τέτοιων αντικειμένων που είτε ανήκαν στην οικογένειά μου, είτε τα συνέλλεξα από παλαιοπωλεία και από το δρόμο.
Πιστεύω στη δύναμη της αδράνειας των αντικειμένων και στην ικανότητά τους να αφηγηθούν, να γεννήσουν μνήμες, αποκτώντας νέο ρόλο μέσα από την τέχνη. Άλλο ένα στοιχείο της δουλειάς μου είναι το χώμα και η εννοιολογική του προσέγγιση ως «φύση» γονιμοποιό δύναμη που μέσα από τον χρόνο, την κίνηση, γεννιέται, πλάθεται, πεθαίνει, αναγεννιέται. Με αυτήν τη μετατροπή και τη συσχέτιση φύσης και πολιτισμού, θέτω τις έννοιες των ορίων, της περιφρούρησης, του εγκλεισμού. Μιλάω για τα προσωπικά μου όρια, τα όρια σε σχέση με την κοινωνία που ζω, τη θέση μου σ’ αυτή και τη φύση μου ως γυναίκα. Γενικότερα φέρνω το θεατή αντιμέτωπο με το ζήτημα του εγκλωβισμού και του απεγκλωβισμού από τα κοινωνικά στερεότυπα, την τεχνολογία ως αλλαγή ταυτότητας και την εξέλιξη του πολιτισμού», καταλήγει η Μαργαρίτα Πέτροβα.
Performance
Στο πλαίσιο της έκθεσης, η καλλιτέχνις θα πραγματοποιήσει την performance «The Tomb Within Me», την Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 20:00 (διάρκεια 30’)
Όπως σημειώνει η επιμελήτρια Μπία Παπαδοπούλου αναφορικά με την performance:
«Η επιτέλεση «The Tomb Within Me» ενεργοποιεί τα εκθέματα. Στις αρχικές ομάδες γυναικών προστίθενται γυναίκες από την Ελευσίνα ενώ στην κίνηση προστίθεται ο λόγος. Οι περφόρμερ συνδιαλέγονται σωματικά και αφηγηματικά με τα έργα αλλά και την ίδια την Πέτροβα, η οποία —ενδεδυμένη με ένα πλέγμα σαν διάτρητη μπούρκα—, κάθεται ακίνητη σαν άγαλμα στο μεγαλύτερο μέρος της επιτέλεσης.
Η δράση, μια τελετουργία σαν προσκύνημα, συνοψίζει τις εννοιολογικές της θέσεις για φυλετική ισορροπία και ισότητα, ελευθερία και αυτοδιάθεση που εδώ προβάλλονται ως συλλογικό γυναικείο αίτημα.
Η επίγεια ατραπός της θηλυκής ύπαρξης ξετυλίγεται σε έναν τόπο βιωματικό. Έναν τόπο μνήμης.»
Στοιχεία έκθεσης
Τίτλος: «Δεύτερο δέρμα»
Επιμέλεια: Μπία Παπαδοπούλου
Διάρκεια έκθεσης: 31 Αυγούστου έως 3 Οκτωβρίου, 2026.
Χώρος: ΙΡΙΣ
Εγκαίνια: Δευτέρα, 31 Αυγούστου 2026, ώρα 20:00
Performance: Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 20:00 (διάρκεια 30’)
