Σε μια καθοριστική συγκυρία για τη Μέση Ανατολή, κορυφαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι από την Ευρώπη και τον Κόλπο, καθώς και προσωπικότητες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, συναντήθηκαν την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο του Europe Gulf Forum. Κοινό μήνυμα της συνάντησης ήταν η ανάγκη για άμεση και ουσιαστική δράση απέναντι στις επιπτώσεις της κρίσης.

H τρίτη συνάντηση του Europe Gulf Forum πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με πρωτοβουλία του ιδρυτή του Forum και Προέδρου του Ομίλου Antenna, Θοδωρή Κυριακού, σε συνεργασία με τον Frederick Kempe, Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο του Atlantic Council. Στη συζήτηση συμμετείχαν, επίσης, οι ανώτεροι σύμβουλοι του Antenna, Sir Tony Blair, πρώην Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, και Amos Hochstein, πρώην Σύμβουλος του Λευκού Οίκου για θέματα ενέργειας και επενδύσεων, καθώς και ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Mike Pompeo.

Σε μια εβδομάδα κατά την οποία επιδεινώθηκε η κρίση στον Κόλπο, με κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες, όπως τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, να παραμένουν κλειστές, αρχηγοί κρατών και ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι, θεσμικοί παράγοντες, επενδυτές και κορυφαίοι επιχειρηματίες επικεντρώθηκαν στην ασφάλεια, την ενέργεια, το εμπόριο και τις επενδύσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας και την αποκατάσταση των εμπορικών διελεύσεων μέσω των Στενών του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Οι συμμετέχοντες υπογράμμισαν ότι η επιδείνωση της κατάστασης στον Κόλπο έχει ήδη άμεσες επιπτώσεις στην Ευρώπη, επηρεάζοντας το κόστος ζωής, τις τιμές των καυσίμων και της ενέργειας και, συνολικά, την οικονομική σταθερότητα.

Η Πρωθυπουργός της Ιταλίας Giorgia Meloni, σε παρέμβασή της μέσω βίντεο, δήλωσε: «Η ευημερία μας βασίζεται στην ειρήνη, το ανοικτό εμπόριο, τις ασφαλείς συνδέσεις και τους κοινούς εμπορικούς διαδρόμους. Πρωταρχική προτεραιότητά μας είναι η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, χωρίς διόδια ή περιορισμούς που δημιουργούν διακρίσεις. Γι’ αυτό πρέπει να συνεργαστούμε ακόμη πιο στενά. Έχει έρθει η ώρα να κατευθύνουμε τις επενδύσεις μας προς έναν κοινό στόχο, ενισχύοντας την ανθεκτικότητά μας απέναντι σε

απειλές και σε προσπάθειες διχασμού. Η διασύνδεση των αγορών μας, η δημιουργία εναλλακτικών εμπορικών διαδρόμων, η ενίσχυση των υποδομών, η από κοινού ανάπτυξη τεχνολογιών και αμυντικών δυνατοτήτων υπηρετούν ακριβώς αυτόν τον σκοπό. Και αυτή η προσπάθεια πρέπει να ξεκινήσει άμεσα. Ελπίζω ότι τόσο η Ευρώπη όσο και ο Κόλπος είναι έτοιμοι να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλεια, την ανάπτυξη και την ευημερία των λαών μας».

Στην ανάγκη για πιο ενεργό ρόλο από την πλευρά της Ευρώπης αναφέρθηκε και ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας Antonio Tajani, σημειώνοντας ότι «χρειαζόμαστε μεγαλύτερη συμμετοχή και από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες».

Η ανάγκη για την αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ και της ομαλής ροής του εμπορίου αναδείχθηκε και από άλλους συμμετέχοντες στο Europe Gulf Forum, οι οποίοι επισήμαναν ότι απαιτούνται άμεσες ενέργειες για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Ο Θοδωρής Κυριακού, Πρόεδρος του Ομίλου Antenna, Ιδρυτής και Co-Chair του Europe Gulf Forum, δήλωσε: «Ήταν μια ιδιαίτερα ουσιαστική συζήτηση, που έφερε ακόμη πιο κοντά την Ευρώπη και τον Κόλπο σε μια κρίσιμη συγκυρία για τις δύο περιοχές. Η ασφάλεια, η ενέργεια, οι επενδύσεις και η άμυνα είναι τομείς στους οποίους η στενότερη συνεργασία είναι σήμερα πιο αναγκαία από ποτέ. Είναι σημαντικό ότι υπάρχει σαφής βούληση από την Ευρώπη να στηρίξει ακόμη περισσότερο τον Κόλπο. Το κυριότερο είναι ότι από τη συνάντησή μας προέκυψαν συγκεκριμένες και άμεσα εφαρμόσιμες πρωτοβουλίες για την ευημερία τόσο της Ευρώπης όσο και του Κόλπου».

Ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε: «Είναι σημαντικό να επικεντρωθούμε στην ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Είναι προς το συμφέρον όλων μας να διασφαλίσουμε ότι όλες οι διεθνείς θαλάσσιες οδοί παραμένουν ανοικτές, αλλά και να ενισχύσουμε την οικονομική συνεργασία μέσω αμοιβαίων επενδύσεων».

Ο Tony Blair, πρώην Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, δήλωσε: «Το Europe Gulf Forum πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης ανησυχίας για την Ευρώπη και τον Κόλπο. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τον πόλεμο στο Ιράν, με τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Η Ευρώπη και ο Κόλπος συνδέονται στενά, έχουν κοινά στρατηγικά συμφέροντα και κοινές ανησυχίες. Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και με τις συνέπειες όσων συμβαίνουν στο Ιράν και τον Κόλπο. Είναι, επομένως, απολύτως λογικό οι δύο πλευρές να συζητήσουν πώς μπορούν να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων και να δημιουργήσουν τις βάσεις για μεγαλύτερη ασφάλεια και ανθεκτικότητα στο μέλλον. Άμεση προτεραιότητα είναι να διασφαλίσουμε ότι οι θαλάσσιες οδοί θα παραμείνουν ανοικτές. Πρόκειται για ένα τεράστιο ζήτημα. Ποτέ στο παρελθόν δεν έχουμε βρεθεί αντιμέτωποι με μια κατάσταση κατά την οποία τόσο κρίσιμες θαλάσσιες οδοί, από τις οποίες εξαρτάται το διεθνές εμπόριο, διακόπτονται με αυτόν τον τρόπο. Το άμεσο ερώτημα είναι πώς θα διασφαλιστεί η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και πώς θα αντιμετωπιστούν, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, τα προβλήματα που δημιουργούν οι επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία και στην περιοχή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Μακροπρόθεσμα, υπάρχουν κρίσιμα ζητήματα στους τομείς της ενέργειας, της άμυνας και των επενδύσεων, όπου η Ευρώπη και ο Κόλπος έχουν πολλά κοινά συμφέροντα και σημαντικά περιθώρια συνεργασίας».

Ο Mike Pompeo, πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, δήλωσε: «Ήταν μια ιδιαίτερα παραγωγική συζήτηση. Η Ευρώπη και οι χώρες του Κόλπου, τόσο σε συλλογικό όσο και σε διμερές επίπεδο, σημειώνουν ουσιαστική πρόοδο σε κρίσιμα ζητήματα για την περιοχή και τη διεθνή ασφάλεια, καθώς και στην αποτροπή κοινών απειλών. Έχει ήδη γίνει σημαντική πρόοδος, με τη συμμετοχή και των Ηνωμένων Πολιτειών, ωστόσο υπάρχει ακόμη πολλή δουλειά μπροστά μας. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και οι θεμελιώδεις αρχές του δυτικού πολιτισμού έχουν ιδιαίτερη σημασία τόσο για την Ευρώπη όσο και για τον Κόλπο και υπάρχουν πολλοί τομείς στους οποίους μπορούμε να συνεργαστούμε για την προάσπισή τους».

Ο Amos Hochstein, πρώην Σύμβουλος του Λευκού Οίκου για θέματα ενέργειας και επενδύσεων, δήλωσε: «Καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή επιδεινώνεται και κρίσιμες θαλάσσιες οδοί, όπως τα Στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, παραμένουν κλειστές, η συνεργασία μεταξύ Ευρώπης και Κόλπου είναι πιο σημαντική από ποτέ. Η κρίση μπορεί να εκτυλίσσεται στη Μέση Ανατολή, όμως οι επιπτώσεις της γίνονται αισθητές σε ολόκληρο τον κόσμο και ιδιαίτερα στην Ευρώπη, μέσα από την αύξηση του κόστους ζωής, των καυσίμων και της ενέργειας».

Ο Frederick Kempe, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Atlantic Council και Co-Chair του Europe Gulf Forum, δήλωσε: «Δημιουργήσαμε το Europe Gulf Forum πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στο Ιράν και σήμερα ο πόλεμος διανύει ήδη τον έβδομο μήνα του. Γνωρίζαμε από τότε ότι υπήρχαν σημαντικές ευκαιρίες για επενδύσεις και συνεργασία στην τεχνολογία στο εμπόριο και τον τουρισμό. Αυτές οι ευκαιρίες συνεχίζουν να είναι σημαντικές. Σήμερα, όμως, υπάρχει επείγουσα ανάγκη για δράση. Η Ευρώπη και ο Κόλπος γνωρίζουν ότι πρέπει να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, καθώς από τις θαλάσσιες οδούς του Κόλπου περνούν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο που τροφοδοτούν την ευρωπαϊκή οικονομία. Δεν έχω ξαναδεί Ευρωπαίους και εταίρους από τον Κόλπο να συζητούν με τόσο πρακτικό και θετικό τρόπο για το τι μπορούν να κάνουν μαζί από εδώ και πέρα. Πρόκειται για δύο περιοχές που ήταν πάντοτε στενά συνδεδεμένες, αλλά που, πλέον, αντιλαμβάνονται ότι πρέπει να κάνουν πολλά περισσότερα για να ενισχύσουν τις μεταξύ τους σχέσεις».

Οι συμμετέχοντες στο τρίτο Europe Gulf Forum επισήμαναν ότι η επικείμενη Σύνοδος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (EU-GCC), η οποία θα πραγματοποιηθεί τον επόμενο μήνα στο Ριάντ, αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την Ευρώπη να αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την ενίσχυση του ελεύθερου εμπορίου και της συνδεσιμότητας, καθώς και για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών.

Στη συνάντηση συμμετείχαν οι:

• Alexander Stubb, Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Φινλανδίας
• Νίκος Χριστοδουλίδης, Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας
• Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani, Πρωθυπουργός και Υπουργός Εξωτερικών του Κράτους του Κατάρ
• Κυριάκος Μητσοτάκης, Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας
• Andrej Plenković, Πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Κροατίας
• Roberta Metsola, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
• Antonio Tajani, Αντιπρόεδρος του Υπουργικού Συμβουλίου και Υπουργός Εξωτερικών και Διεθνούς Συνεργασίας της Ιταλικής Δημοκρατίας

• Radosław Sikorski, Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός Εξωτερικών της Δημοκρατίας της Πολωνίας
• Adel bin Ahmed Al-Jubeir, Υπουργός Επικρατείας για Εξωτερικές Υποθέσεις του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας
• Abdullatif bin Rashid Al Zayani, Υπουργός Εξωτερικών του Βασιλείου του Μπαχρέιν
• Hamad Rashed Ayed Al-Mari, Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών για Θέματα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, Κράτος του Κουβέιτ
• Απόστολος Τζιτζικώστας, Ευρωπαίος Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού
• Jasem Mohamed Albudaiwi, Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου
• Luigi Di Maio, Ειδικός Εντεταλμένος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον Κόλπο
• Sadiq Marafi, Βοηθός Υπουργός Εξωτερικών για Θέματα Διεθνών Οργανισμών του Κράτους του Κουβέιτ
• Tony Blair, Πρόεδρος του Tony Blair Institute for Global Change και πρώην Πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου
• Mike Pompeo, πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ
• Amos Hochstein, Managing Partner της TWG Global και πρώην Ανώτερος Σύμβουλος του Προέδρου των ΗΠΑ
• Len Blavatnik, Ιδρυτής της Access Industries
• Philippe Amon, Πρόεδρος & CEO SICPA
• Michal Solowow, Ιδρυτής & Ιδιοκτήτης της Synthos
• Αλέξης Ατεσλής, Co-Head Ευρώπης και Partner στην Oak Hill Advisors
• Θοδωρής Κυριακού, Πρόεδρος του Antenna Group, Ιδρυτής και Συμπρόεδρος του Europe Gulf Forum
• Frederick Kempe, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Atlantic Council και Συμπρόεδρος του Europe Gulf Forum